Талас шаарынын мэриясынын жана анын түзүмдүк бөлүнүштөрүнүн бюджеттерине шайкештик аудиттер жүргүзүлдү

Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын 2025-жылга карата аудитордук иш планына ылайык, 2024-жылдын 1-январынан тартып 2024-жылдын 31-декабрына чейинки мезгил аралыгына карата Талас шаарынын бюджетинин түзүлүшүнө жана аткарылышына, Талас шаарынын мэриясынын жана анын түзүмдүк бөлүнүштөрүнүн бюджеттеринин аткарылышына, ошондой эле шаардын муниципалдык ишканаларынын ишине жүргүзүлгөн шайкештик аудиттер жүргүзүлгөн.

 Жүргүзүлгөн шайкештик аудиттердин жыйынтыгында бардыгы 10 263,5 миң сомго каржылык бузуулар жана кемчиликтер аныкталган, анын ичинен калыбына келтирилүүгө тийиш 9 767,8 миң сом аудиттин жүрүшүндө 2 110,8 миң сом калыбына келтирилген), анын ичинен:

• Бюджетке төлөмдөр, туумдар жана айып пулдарды өндүрүү боюнча көрүлбөгөн чаралар – 135,2 миң сом, толугу менен калыбына келтирилүүгө тийиш;
• Мажбурлап өндүрүү суммаларын (айыптарды, конфискацияларды, депозиттик эсептин талап кылынбаган суммаларын ж. б.), ошондой эле зыяндын ордун толтуруу катары алынган суммаларды бюджетке чегербөө (өз убагында же толук эмес чегерүү) – 54,5 миң сом, толугу менен калыбына келтирилүүгө тийиш;
• Бюджетке милдеттүү төлөмдөрдүн чегерилбеши (өз учурунда эмес жана толук эмес чегерүү) – 8,9 миң сом толугу менен калыбына келтирүүгө тийиш;
• Курулуш-монтаждоо иштеринин наркын же көлөмдөрүнүн жогорулатылышы – 5455,5 миң сом, толугу менен калыбына келтирилүүгө тийиш;
• Кызматкерлердин эмгегине төлөө жана акчалай түрдөгү жана башка төлөмдөр боюнча ченемден ашык чыгымдар – 562,7 миң сом;
• Негизги каражаттарды кириштөө тартибин бузуу, негизги каражаттардын жана материалдык эмес активдердин эскиргендигин эсептөөдөгү бузуулар. Белгиленген тартипте кириштелбеген, эсепке алынбаган мүлктүн болушу – 67,0 миң сом, аудиттердин учурунда толугу менен эсепке алынды;
• Финансылык активдер боюнча эсеп жүргүзүүдөгү мыйзам талаптарынын сакталбашы – 10,6 миң сом, толугу менен калыбына келтирүүгө тийиш;
• Дебитордук карыздыр боюнча эсеп жүргүзүүдөгү бузуулар – 4 036,1 миң сом толугу менен калыбына келтирүүгө тийиш,  (аудиттин жүрүшүндө 2 043,8 миң сом эсепке алынып, бюджетке төгүлдү).

Мамлекеттик сатып алууларды жөнгө салган ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу менен, сатып алуу жол-жоболорун жүргүзбөстөн 134 318,1 миң сомго 3 даана заводдордун жабдууларын жана аттракциондорду сатып алууга түз келишимдерди түзгөн фактылар боюнча материалдар, ошондой эле Кытай Эл Республикасынын компаниялары менен өз ара эсептешүүдө, Талас шаарынын мэриясынын муниципалдык менчик башкармалыгы  тарабынан келишимдердин талаптарын бузуу менен, негизсиз алдын ала 958,9 миң АКШ долларга төлөм жүргүзүү фактылары боюнча материалдар, укуктук баа берүү үчүн укук коргоо органдарына жиберилди.

Талас шаарынын бюджетинин түзүлүшүнө жана аткарылышына, ошондой эле Талас шаарынын мэриясынын жана анын түзүмдүк бөлүнүштөрүнүн бюджеттеринин аткарылышына жана муниципалдык ишканалардын ишине жүргүзүлгөн аудиттердин жыйынтыктарын, Талас шаарынын мэриясынын Коллегиясынын отурумунда кароону, аныкталган финансылык бузууларды жана кемчиликтерди жоюуну, аларга мындан ары жол бербөө боюнча иш-чаралардын комплексин аныктоону, жүргүзүлгөн аудиттердин жыйынтыктары боюнча жиберилген жазма буйруктардын аткарылышын өзгөчө көзөмөлгө алууну, жана  милдеттүү түрдө аткарууну камсыз кылууну, Талас шаарынын мэриясынын жетекчилигине сунушталды.

2024-жылга Транспорт жана коммуникациялар министрлигинде шайкештик аудиттин жыйынтыктары

2024-жылга карата Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасы Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинде, анын ведомстволук бөлүмдөрүндө жана карамагындагы мамлекеттик ишканаларда республикалык бюджеттин аткарылышына жана алардын чарбалык ишмердүүлүгүнө шайкештик аудит жүргүздү.

Аудиттин жыйынтыгында жалпы суммасы 2251,5 млн сомду түзгөн финансылык бузуулар аныкталды. Анын ичинен 2081,1 млн сом калыбына келтирүүгө тийиш деп табылып, аудитордук иш-чаралардын жүрүшүндө 1668,4 млн сом кайтарылды. Калыбына келтирилген каражаттардын негизги бөлүгү, тактап айтканда 1667,2 млн сом бухгалтердик эсеп аркылуу жөнгө салынса, 1,2 млн сом накталай акча түрүндө бюджетке кайтарылды. Бул көрсөткүчтөр, бир жагынан, жүргүзүлгөн аудиттин практикалык натыйжалуулугун күбөлөндүрсө, экинчи жагынан, кетирилген кемчиликтерди жоюу зарылдыгын көрсөтөт.

Аныкталган бузуулардын басымдуу бөлүгү негизги каражаттарды таануу, эсепке алуу жана амортизациялоо тартибин бузуу менен байланышкан. Жалпы суммасы 1768,7 млн сомду түзгөн бул кемчиликтер чыгымдарды капитализациялоо, анын ичинде капиталдык оңдоолорду өз убагында жүргүзбөө фактылары менен шартталган. Бул жагдай активдердин реалдуу наркын жана финансылык отчеттуулуктун ишенимдүүлүгүн бурмалоо тобокелдигин жараткан.

Мындан тышкары, бюджетке төлөнүүчү төлөмдөрдү, туумдарды жана айып пулдарды өндүрүү боюнча тиешелүү чаралардын өз убагында көрүлбөгөндүгү аныкталып, бул багыттагы бузуулар 245,6 млн сомду түздү. Түзүлгөн келишимдердин шарттарына ылайык негизги иштердин белгиленген мөөнөттөрдө аткарылбагандыгына байланыштуу подрядчыларга үстөк айып эсептелгендигине карабастан, контролдук механизмдердин жетишсиздигин көрсөтөт.

Кызматкерлердин эмгек акысына жана башка акчалай төлөмдөргө байланыштуу 150,2 млн сом өлчөмүндө ашыкча чыгымдарга жол берилгени да аудит тарабынан белгиленди. Бул кемчиликтер негизинен укуктук-ченемдик актыларды жана бекитилген ички жоболорду туура эмес колдонуу менен шартталган.

Капиталдык салымдарды пайдалануу жана курулуш иштерин аткаруу чөйрөсүндө да олуттуу кемчиликтер аныкталып, алардын жалпы суммасы 61,1 млн сомду түздү. Анын ичинде айрым объектилерде курулуш-куроо жана оңдоо иштеринин көлөмү 22,6 млн сомго негизсиз жогорулатылганы, ошондой эле 38,4 млн сомго аткарылган иштердин сапатына байланыштуу дефекттер бар экени аныкталды.

Ошондой эле аналитикалык иш-чаралардын жыйынтыгында мамлекеттик сатып алуулар чөйрөсүндө, республикалык бюджеттен каржылануучу капиталдык салымдар түрүндөгү инвестициялык долбоорлордун тизмегин түзүүдө жана бекитүүдө, ошондой эле Жол фондунун жетишсиз каржыланышы боюнча жоболук мүнөздөгү бузуулар орун алгандыгы аныкталды. Бул жагдай тармактык өнүгүүнүн туруктуулугуна таасир этүүчү стратегиялык чечимдерди кабыл алууда жоопкерчиликтин деңгээлин жогорулатуу зарылдыгын шарттайт.

Жүргүзүлгөн аудиттин жыйынтыгы менен аныкталган кемчиликтерди жана бузууларды жоюу, келтирилген зыяндын ордун толук калыбына келтирүү, ошондой эле келечекте ушундай жагдайлардын алдын алуу максатында аудит субъектисине жана тиешелүү мамлекеттик органдарга жазма буйруктар жана сунуштар берилди. Ошону менен катар, аныкталган фактыларга укуктук баа берүү жана күнөөлүү кызмат адамдарынын жоопкерчилигин кароо маселеси белгиленген тартипте каралууга тийиш экени белгиленди.

2026-жылдын 29-январында Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын Кеңешинин кезектеги отуруму болуп өттү

2026-жылдын 29-январында Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын Кеңешинин кезектеги отуруму болуп өттү.

Отурумдун күн тартибине ылайык бир катар маанилүү маселелер каралды.

Алгач Кеңеш мүчөлөрү Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын Республикалык бюджетке аудит жүргүзүү башкармалыгынын башкы мамлекеттик инспектору Рысбек Оморовду мааракелик майрамы менен куттукташты. Маараке ээси көп жылдык ак ниет эмгеги жана мамлекеттик аудитти өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн белгиленип, куттуктоо баракчасы жана сыйлуу белектер тапшырылды.

Андан соң Кеңеш 2024-жылга карата Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинде, анын ведомстволук бөлүмдөрүндө бюджеттин аткарылышына жана министрликтин карамагындагы мамлекеттик ишканалардын ишмердүүлүгүнө жүргүзүлгөн шайкештик аудитинин отчетун карады. Бул маселе боюнча аудитор Уран Жумагулов маалымат берип, аудиттин негизги жыйынтыктарын тааныштырды.

Мындан тышкары, «Ар кандай маселелер» бөлүмүнүн алкагында Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын Кеңешинин айрым токтомдорун күчүн жоготту деп таануу жөнүндө маселе каралды.

Каралган маселелердин жыйынтыгы менен тиешелүү чечимдер кабыл алынып, жооптуу тараптарга аткаруу боюнча тапшырмалар берилди.

2020-2024-жылдарга Монополияга каршы жөнгө салуу кызматынын бюджетинин аткарылышына жүргүзүлгөн шайкештик аудитинин жыйынтыктары